Złośliwe boty. Jak je rozpoznawać i chronić się przed ich działaniem

Złośliwe boty mogą wykraść Twoje dane osobowe, zainstalować złośliwe oprogramowanie i dodać Twoje urządzenie do botnetu. Służą do automatyzacji działań określanych mianem cyberprzestępstwa (szerzej o cyberbezpieczeństwie tutaj)

Wyróżniamy:

• Spamboty – mają na celu przyciągnąć ruch do danej witryny, wykorzystując treści promocyjne. Wspomagają też hakerów, rozpowszechniając złośliwe oprogramowanie. Mogą również zbierać poufne informacje.
• Keyloggery – śledzą znaki wpisywane na klawiaturze, przez co umożliwiają pozyskanie poufnych haseł i loginów.
• Boty szczytujące dane uwierzytelniające, tzw. Credential stuffing bots – pobierają wyciekłe hasła i sprawdzają, czy pasują do pozostałych kont w popularnych serwisach. W ten sposób mogą przejąć więcej kont.
• DDoS, tzw. Zombie – przeciążają serwery i uniemożliwiają działanie poszczególnych usług, witryn internetowych. Przykładem może być zhakowanie określonej liczby urządzeń przez złośliwe oprogramowanie i wykorzystanie ich do dalszego rozprzestrzeniania złośliwego oprogramowania na inne urządzenia, tworząc botnet. Im więcej botów posiada dany haker, tym groźniejszy może być atak.
• Boty do łamania haseł i ich odszyfrowywania.
• Boty szpiegowskie, które mogą zbierać adresy email w celu różnego ich zastosowania.
• Boty kopiujące strony internetowe (Web scraping) – mogą pobrać daną zawartość www i opublikować ją gdzie indziej, co może spowodować duże trudności dla danej witryny internetowej, np. spowodować problemy z indeksowaniem w Google.
• Boty do oszustw reklamowych – wykorzystywane w celu generowania sztucznych kliknięć tzw. „ad fraud”.

W listopadzie 2020r. firma Barracuda uruchomiła Barracuda Advanced Bot Protection przed testową aplikacją internetową i w ciągu kilku dni zidentyfikowała ogromną liczbę botów.

Symptomy, jakie powinny wzbudzić nasze podejrzenia

Na początek należy rozpoznać, czy mamy do czynienia ze złośliwym oprogramowaniem. Złośliwe boty często podszywają się pod znane boty legalne, więc żeby je rozróżnić, należy przyjrzeć się im dokładniej.

Co powinno wzbudzić naszą czujność?

• Nagle wyskakujące okienka i podejrzane reklamy.
• Zmieniona domyślna strona główna.
• Nie można zaktualizować systemu operacyjnego.
• Na naszych profilach w mediach społecznościowych pojawiają się podejrzane linki.
• Większe niż zwykle zużycie pamięci RAM.
• Dłuższy czas ładowania się aplikacji w porównaniu z wcześniejszymi doświadczeniami.
• Zauważalny wzrost „zawieszania się” aplikacji i nieznane przyczyny awarii komputera, w tym możliwość spadku prędkości połączenia Internetowego.
• Wysyłanie wiadomości w czatach na social media oraz wiadomości email do kontaktów użytkownika bez jego wiedzy.
• Wzrost wiadomości typu spam, bez zwiększenia aktywności w Internecie.
• Trudności z uruchomieniem i wyłączeniem komputera.
• Niemożliwość zmiany ustawień systemu bez możliwości ich cofnięcia jako administrator.
• Nowe funkcje w przeglądarce, których nie instalowaliśmy.
• Działające w tle programy, których nie instalowaliśmy.
• Pojawiające się ostrzeżenia o konieczności kliknięcia w dany link w celu zabezpieczenia lub wzmocnionej ochrony. Zdecydowanie odradzamy klikanie w takie powiadomienia!

Jak chronić się przed podejrzanymi botami?

Jeśli uważasz, że właśnie bot zainfekował Twój komputer, musisz działać szybko i sprawnie, ponieważ przestępcy mogą już pracować na twoją szkodę.

• Odłącz komputer od Internetu i uruchom go w trybie bezpiecznym.
• Sprawdź wszystkie aplikacje i wyłącz/odinstaluj te, których nie rozpoznajesz.
• Uruchom skaner bezpieczeństwa.

Aby skutecznie obronić się przed złośliwym oprogramowaniem, polecamy podjęcie następujących kroków:

• Zainstalowanie menedżera botów – jest to zazwyczaj część aplikacji chroniącej w sieci Internet. Ich zadaniem jest pozwalanie na korzystanie z niektórych botów oraz blokowanie tych, które są uznawane za niepożądane;
• Regularne aktualizacje oprogramowania – dzięki niezbędnym aktualizacjom zawierającym ochronę przed złośliwymi botami, mamy większe szanse na skuteczną ochronę;
• Zainstalowanie oprogramowania antimalware – ponieważ złośliwe boty zaliczają się do kategorii złośliwego oprogramowania, zainstalowanie programu chroniącego przez złośliwym oprogramowaniem może pomóc w obronie naszych systemów i sprzętu;
• Stosowanie zapory sieciowej (firewall) – przy odpowiedniej konfiguracji można blokować określony na podstawie adresów IP luk określonych zachowań bota;
• Stosowanie CAPTCHA, dzięki którym stosowane pytania i łamigłówki weryfikują, czy rzeczywiście dany użytkownik to człowiek;
• Stosowanie silnych haseł do logowania i ich regularna wymian, plus dwuetapowe logowanie.

Powyższe kroki pomogą uchronić się przed niepożądanymi działaniami botów, dlatego warto wdrożyć je do codziennej praktyki.

Zobacz nasze poprzednie artykuły, w których omawiamy rodzaje botów oraz ich właściwe zastosowania. Podajemy tam informacje jak we właściwy sposób boty wspierają różne procesy w tym szczególnie Customer Experience:
Rodzaje automatyzacji – wstęp do poznania botów, czyli dlaczego warto z nich korzystać?
Dobre boty, czyli jak właściwie wykorzystywać automatyzację i nowoczesne technologie.

Autor: Piotr Ziółkowski